Ujednolicenia

Nowe przepisy, które weszły w życie 1 kwietnia 2019 roku (termin dość niefortunny), mają ujednolicić wysokość stawek VAT wszystkich produktów sklasyfikowanych jako jedna grupa. Jeszcze więcej zmian czeka przedsiębiorców i konsumentów w kolejnym roku, na kiedy zaplanowano następne ujednolicenia stawek podatkowych. Obecnie skupiono się przede wszystkim na branży spożywczej, w tym przetwórczej. Projekt zakłada przyjęcie jednolitej stawki podatkowej na produkty zakwalifikowane do jednego działu. Nie będzie więc różnych stawek choćby na owoce krajowe i importowane.

Matryca VAT sprawdzić się ma także w branży piekarniczej. Do niedawna różnicowano wysokość stawek pieczywa ze względu na termin przydatności do spożycia. Zróżnicowane stawki podatkowe były też w przypadku gotowych przypraw – keczup i gotowe sosy objęte były niższą stawką niż popularna na polskich stołach musztarda. Przykładów, o czym wiedzą pracownicy zakładów przetwórczych i gastronomii, jest więcej. Dwa powyższe wydają się jaskrawo pokazywać problem.

Zmiany wysokości podatków

Projekt Ministerstwa Finansów zakłada nie tylko większą przejrzystość w wysokości stawek, ale też w kolejnych latach mniejsze obciążenia fiskalne. Przy obecnie obowiązujących stawkach w kolejnym roku obciążenia fiskalne będą zmniejszane o jeden punkt procentowy (np. z 23% na 22% i z 8% na 7%). Co istotne, w przypadku koniecznej zmiany stawki na grupę produktów ustawodawca ma stosować zasadę równania w dół. Przy innej grupie produktów, jak przetwory mleczarskie, jaja, orzechy, mięso i podroby czy owoce, ma obowiązywać jednolita stawka w wysokości 5%.

Podczas gdy popularne i szeroko dostępne produkty powinny stanieć, towary luksusowe na skutek zmian w podatki VAT staną się jeszcze kosztowniejsze. Wzrost podatku obejmie między innymi niesławne ośmiorniczki, homary, kawior, kraby i inne skorupiaki oraz bezkręgowce wodne oraz przetwory i gotowe dania mające je w składzie. Inną grupą produktów, których wzrost cen będzie zauważalny, są soki owocowe i warzywne inne niż 100%. Zmiana stawki ma po pierwsze wpłynąć na decyzje konsumenckie (odwrót od napojów gazowanych i tzw. nektarów ) oraz ujednolicić wysokość stawki zimnych napojów, poza sokami, z wysokością podatku pobieranego za kawę czy herbatę.

Zwiększona przejrzystość

Ułatwieniem dla przedsiębiorców ma być czytelniejsza systematyka oraz mniejsza liczba stawek podatkowych. Załączniki do ustawy mają zawierać mniej pozycji niż do tej pory.

Choć najwięcej emocji budzi matryca VAT na produkty spożywcze, to zmiany wysokości stawek połączone z ich ujednoliceniem, obejmą też inne artykuły, w tym elektronikę, artykuły higieniczne, prasę, książki czy zabawki. Wysokość innych, jak za drewno opałowe, ma nie ulec zmianie. O tym, jak zmiany wpłyną na funkcjonowanie przedsiębiorców i wysokość wpływów do budżetu, na dziś trudno wyrokować.

Artykuł Matryca VAT pochodzi z serwisu Biuro rachunkowe CREDOS.

Zwiększony próg

Obowiązujące od 1 stycznia 2019 roku prawo podatkowe określa między innymi wysokość limitu wartości samochodu osobowego, do którego przedsiębiorca może zastosować pełne odliczanie odpisu amortyzacyjnego. Co ciekawe, w przypadku samochodów elektrycznych wysokość zwiększono do 225 tys. zł (ze 150 tys. zł dla aut konwencjonalnych). Podwyższenie kwoty można tłumaczyć zarówno wzrostem cen nowych pojazdów, jak również ma wpłynąć na zwiększony ruch w salonach samochodowych i tym samym na zwiększenie wpływów do budżetu z innych podatków.

Podobne kwoty na samochody osobowe obowiązują przy leasingu lub umowy o podobnym charakterze. Także na 150 tys. zł za pojazdy spalinowe i 225 tys. zł za auta elektryczne ustawodawca określił maksymalną wysokość przyjętą do celów obliczania ubezpieczenia, którego wysokość może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów w przedsiębiorstwie.

Prywatny samochód w firmie

Chcąc korzystać z samochodu zarówno do celów prywatnych, jak również służbowych, przedsiębiorca będzie zobowiązany wybrać wariant odliczenia podatku VAT w wysokości 50%. Co ważne, zgodnie z nowelą podatnicy, którzy korzystają z prywatnego samochodu w firmie, nie będą musieli prowadzić tzw. kilometrówki i tym samym nie mają obowiązku uwzględniać jej w corocznych zeznaniach podatkowych. Przy „użytkowaniu mieszanym” nie ma też konieczności rejestracji auta w urzędzie skarbowym. Rozliczanie stawek VAT uzależniono również od dodatkowych badań technicznych oraz parametrów technicznych samochodu.

Sprzedaż samochodu

Jako że sprzedaż pojazdu użytkowanego w firmie jest związane z przychodem, w przypadku niepełnej amortyzacji pozostała część odpisów musi być w całości zaliczona do kosztów. Sprzedaż auta bez VAT jest możliwa wyłącznie, kiedy przy jego kupnie nie przysługiwało prawo do odliczenia tego podatku. Czynni podatnicy VAT najpewniej nie będą mogli skorzystać z ulgi, więc sprzedaż będzie opodatkowana na wysokość 23%.

Wycofanie auta z przedsiębiorstwa

Zdarza się, że firmy wycofują samochód osobowy, który następnie użytkowany jest prywatnie. Jest do dozwolone, jednak jeśli pojazd nie został w pełni zamortyzowany, to część niezamortyzowana nie może zostać wliczona do kosztów uzyskania przychodu. Co istotne, jeśli podczas sprzedaży odliczono podatek VAT (w całości lub częściowo), to wedle litery prawa wycofanie także na potrzeby własne trzeba opodatkować.

Wysokość stawek VAT za użytkowanie auta w firmie wciąż zależna jest od wielu czynników. Nowe przepisy mają ułatwić życie przedsiębiorcom. O tym, jak zmiany wpłynęły na codzienną działalność, będzie można dowiedzieć się w kolejnych latach. O ile nie zostaną wprowadzone kolejne modyfikacje.

Artykuł Nowy sposób rozliczania samochodów służbowych pochodzi z serwisu Biuro rachunkowe CREDOS.

Złożoność

Analiza wpływu VAT dokonywana w ostatnim czasie pokazuje, że wzrost przychodów łączy się zarówno z uszczelnieniem systemu, jak również ze wzrostem koniunktury gospodarczej w kraju. Polska, jako istotny element globalnej układanki, czerpie korzyści z ogólnoświatowej prosperity, tak jak i cierpiała podczas recesji z początków XXI stulecia. Wzrost wpływów z VAT to także rosnąca konsumpcja, niekiedy połączona z nadmiernym zapożyczaniem się. Polacy coraz śmielej zaciągają nie tylko kredyty mieszkaniowe, ale też kredyty konsumpcyjne, spełniając swoje zachcianki i realizując prawdziwe potrzeby. Ponadto wzrost podatku VAT łączy się z napływem siły roboczej zza wschodniej granicy. Nawet jeśli pracownicy z Ukrainy czy Białorusi zwolnieni są z części obciążeń fiskalnych i część zarobków wysyłają za granicę, to mieszkając w Polsce, muszą płacić za jedzenie, paliwo czy mieszkanie, przy okazji zasilając polski budżet podatkiem VAT.

Szacunki na rok 2019

Według rządowych szacunków wpływy z podatku w roku 2019 mają być wyższe niż w 2018 o niemal 20 mld zł, z czego zasługą VAT ma być blisko 13 mld zł. Wynika to z rosnącej konsumpcji, ale w wolniejszym tempie niż w 2018 roku, oraz uszczelnieniom systemu podatkowego. Jednak wielu ekspertów przestrzega przed zbyt optymistycznymi prognozami, przewidując, że w kolejnych latach wzrost dochodów może słabnąć, bo powoli wyczerpuje się możliwość zwiększania ściągalności samych podatków, nawet przy poprawionym systemie. Ponadto przewidywany jest wzrost wydatków publicznych połączony ze współfinansowaniem wydatków na inwestycje publiczne, na które część kwoty pochodzić będzie z unijnego budżetu. Dodatkowe wydatki więc negatywnie wpłyną na finanse publiczne.

Rozbieżności opóźnienia

Analiza wpływu VAT do budżetu po zmianie polityki fiskalnej rządu pokazuje wciąż wyraźne rozbieżności między wzrostem gospodarczym a wpływami z podatku VAT. O ile w 2017 roku, kiedy ściągnięto rekordowo dużo pieniędzy w ramach VAT, to w kolejnym roku i kolejnych latach dynamika będzie spadać. Rozbieżności w kwotach i w planach, widać także, kiedy analizuje się informacje o wzroście dochodów w zależności od źródła. Podczas gdy krytykujące rządzącą ekipę media wspominają o wzroście niewiele przekraczającym 1%, to Główny Urząd Statystyczny twierdzi, że krajowa gospodarka wzbogaciła się tytułem VAT o przeszło 5%. Różnice mogą wynikać między innymi z kumulowania pieniędzy przez budżet, które następnie oddawane są przedsiębiorcom w kolejnym okresie rozliczeniowym niemal w ilościach hurtowych.

Analiza wpływu VAT nigdy wcześniej nie była tak nieoczywista. Wydaje się, że zdania ekspertów są podzielone nie tylko ze względu na wybrane metody badawcze, ale także sympatie polityczne.

Artykuł Analiza wpływu VAT pochodzi z serwisu Biuro rachunkowe CREDOS.

Od kiedy obowiązuje Jednolity Plik Kontrolny i kogo obowiązuje

JPK obowiązuje od stycznia 2018 roku, i jest obligatoryjny dla wszystkich przedsiębiorców, którzy są czynnymi płatnikami podatku VAT (początki JPK to rok 2016, kiedy to dokument został wprowadzany z myślą o dużych podmiotach gospodarczych). O ile dla ustawodawców nowe narzędzie ma przede wszystkim zwiększyć wysokość dochodów, jednocześnie pozwalając na lepsze planowanie budżetu, to dla przedsiębiorców także ma zapewnić sporo korzyści. Przede wszystkim Jednolity Plik Kontrolny ma przyspieszyć prawidłowe potwierdzanie rozliczeń między podatnikiem a urzędem, co ma mieć zmniejszyć koszty prowadzenia działalności. W większości przypadków, kiedy wobec przedsiębiorcy nie będzie podejrzeń o nieuczciwe praktyki, nie będzie potrzebna dodatkowa kontrola podatkowa. Ponadto dla firm JPK ma być narzędziem przydatnym podczas monitorowania finansów, stanowiąc element kontroli wewnątrz przedsiębiorstwa.

Z czego składa się Jednolity Plik Kontrolny?

Dostępny w popularnym formacie xml Jednolity Plik Kontrolny zawiera siedem struktur. Każdą z nich przyporządkowano określonym działaniom, stąd nie wszystkie będą obowiązywać w danej firmie. Wspólne elementy każdej ze struktur to: umożliwiający identyfikację firmy nagłówek, sekcja merytoryczna informująca o przepływach finansowych i innych działaniach o charakterze gospodarczym oraz sekcja kontrolna pozwalająca weryfikować prawidłowość zawartych informacji.

Jednolity Punkt Kontrolny składa się z następujących części: JPK_KR (księgi rachunkowe) JPK_WB (wyciąg bankowy), JPK_MAG (magazyn), JPK_VAT (ewidencje zakupu i sprzedaży VAT), JPK_VA (faktury VAT-owskie), JPK_PKPIR (podatkowa księga przychodów i rozchodów) i JPK_EWP (ewidencja przychodów).

W każdym pliku będą zawarte między innymi takie dane, jak: numer identyfikacyjny kontrahenta, dane kontaktowe kontrahenta, numer dowodu sprzedaży bądź zakupu, data jego wystawienia oraz data sprzedaży (zakupu), jeśli jest różna niż ta z dowodu sprzedaży (zakupu). Dla najmniejszych firm najważniejszym dokumentem jest JPK-VAT, będący ewidencją w danym miesiącu.

Wyjątki i wątpliwości

Jednolity Plik Kontrolny nie jest obligatoryjny dla wszystkich firm. Elektronicznego dokumentu JPK_VAT nie muszą składać między innymi firmy, których łączna sprzedaż w poprzednim roku nie była wyższa niż 200 tys. zł oraz firmy prowadzące sprzedaż usług i towarów, które są zwolnione od podatku VAT.

Potwierdzeniem poprawnego wysłania JPK jest Urzędowe Potwierdzenie Odbioru (UPO), które można złożyć samodzielnie za pomocą Profilu Zaufanego bądź bezpiecznego podpisu elektronicznego. Jeśli po złożeniu dokumentu pojawią się wątpliwości, istnieje obowiązek dokonania korekty JPK_VAT.

Artykuł Jednolity Plik Kontrolny pochodzi z serwisu Biuro rachunkowe CREDOS.

Mechanizm

Split payment opiera się na płatności za towary i usługi, które podzielono na dwie części. Pierwszą jest kwota netto, drugą zaś obciążenie fiskalne, czyli podatek VAT. Płatność dzielona jest automatycznie przez bank, co ma by ć ułatwieniem dla przedsiębiorców. Kwota netto trafia na konto firmowe dostawcy (zleceniodawcy), natomiast reszta na specjalny rachunek bankowy, kontrolowany przez Urząd Skarbowy. Co ważne, dodatkowe konto w banku jest zakładane automatycznie.

Odwrotne obciążenia

Mechanizm split payment opiera się na odwrotnych obciążeniach, czyli systemie płatności od lat funkcjonującym między innymi w branży budowlanej. System zdaje egzamin, kiedy generalny wykonawca zleca jakąś usługę podwykonawcy, mając zawartą indywidualną umowę z inwestorem strategicznym. Zgodnie z zasadą odwrotnego obciążenia podwykonawca zobowiązany jest do wystawienia faktury VAT z odwrotnym obciążeniem, czyli w analizowanej sytuacji podmiotem odpowiedzialnym za rozliczenie z urzędem skarbowym jest generalny inwestor czy wykonawca. Jest możliwe, ponieważ podwykonawca za swoje usługi wystawia fakturę na kwotę netto, czyli nie będzie musiał występować do fiskusa o zwrot wcześniej pobranego podatku za kupione materiały budowlane.

Dodatkowe obciążenie ryzykiem

O ile dla małych firm odwrotne obciążenia są wygodnym mechanizmem i czasem jedynym sposobem na zachowanie płynności finansowej, to dla większych graczy jest to ryzykowne. Dobrowolny split payment, jak pokazuje praktyka, działa z opóźnieniem i często zleceniodawcy długo czekają na należny zwrot podatku. Ale wciąż dobrowolny split payment (w 2019 roku może to ulec zmianie i mechanizm będzie obligatoryjny dla niektórych branż) uczciwym przedsiębiorcom za zagwarantować także wiele korzyści, innych niż materialne.

Paradoksem jest to, że korzyści dla uczciwych firm wynikające ze split payment mogą być mniejsze, niż te osiągane przez przedsiębiorców zwlekających z płatnościami. Okazuje się, że firmy zalegające z płatnościami z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych, nie muszą obawiać się, że pieniądze zostaną ściągnięte z konta dłużnika. Jak wynika z przepisów, rachunek ustawy może być obciążony „wyłącznie w celu realizacji zajęcia na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego dotyczącego egzekucji należności z tytułu podatku od towarów i usług”.

Będą ulepszenia

Działający od lipca 2018 roku split payment wymaga zarówno sprecyzowania, jak również bacznej obserwacji, jak nowe przepisy wpłyną na przedsiębiorców. Kiedy dzięki mechanizmowi split payment pierwszeństwo przy spłacie wszelkiego rodzaju zobowiązań mają obciążenia wynikające z nieuiszczonego podatki VAT, pojawia się pytanie, czy powinno się umożliwić spłatę ewentualnych należności z rachunków VAT także na rzec ZUS czy na płatność PIT?

Artykuł Czym jest split payment? pochodzi z serwisu Biuro rachunkowe CREDOS.